zdjęcie: Slow Italia, Biennale Architektury Wenecja 2025
„Nie można być architektem bez ciągłego i pełnego pokory badania rzeczywistości, bez rozmów z osobami, które będą mieszkać w danym miejscu. Budynek nie jest ozdobą – prowadzi ciągły dialog z otoczeniem. Trzeba poświęcić uwagę tej scenerii.” Renzo Piano
W ostatnim artykule zastanawialiśmy się nad architekturą zmiany i czy faktycznie może ona mieć realny wpływ na problemy współczesnego świata i jego społeczności. Projekty przedstawiane w ramach wystawy Biennale w Wenecji, choć często pokazują realne i konkretne rozwiązania, mogą brzmieć dla nas czasami nieco utopijnie.
Istnieją jednak takie inicjatywy jak TAM Associati, dzięki którym naprawdę można odzyskać wiarę, że to my, jako ludzie decydujemy o tym, co możemy zrobić z naszą wiedzą, aby polepszać warunki życia innych i dzięki temu zmniejszać nierówności na świecie.
TAM Associati powstało w Wenecji pod koniec lat 80. XX wieku jako grupa badawcza architektów, jednak jako firma projektowa rozpoczęła działalność w 1996 roku. Na arenie międzynarodowej TAMassociati znane jest z pracy nad zrównoważoną i społecznie sprawiedliwą architekturą. Są zwycięzcami licznych nagród, zarówno we Włoszech, jak i na świecie. Swoje projekty, poza rynkiem europejskim realizują głównie w Afryce, na Bliskim Wschodzie i w Ameryce Południowej.
O wartościach TAM i spotkaniu z założycielami
Wizyta w studio w Wenecji, była dla nas niezwykle wzruszająca i inspirująca.
Nie spodziewaliśmy się, że będziemy mogli porozmawiać z samym Maurizio Milanem założyciela prestiżowego Buro Milan., inżynierem i najbliższym współpracownikiem absolutnego guru architektury, Renzo Piano (jednym z najwybitniejszych współczesnych architektów, laureatem Nagrody Pritzkera i autor wielu ikonicznych budynków na całym świecie, m.in. Centrum Pompidou w Paryżu, The Shard w Londynie czy siedziby New York Times w Nowym Jorku).
Maurizio wręczył nam książki, na których mogliśmy po spotkaniu poprosić o autograf.
Do TAM natomiast trafiliśmy dzięki Federice z teamu ArchiTour, która regularnie wbzogaca nasze wyjazdy swoją ogromną wiedzą. Federica wygłosiła krótką mowę, w której wróciła do czasu swojej pracy dla TAM. To od nich wyniosła wartości, które dziś kształtują jej podejście do projektowania – przekonanie, że architektura ma przede wszystkim służyć ludziom, a nie jedynie tworzyć spektakularne formy.
zdjęcie: Slow Italia, spotkanie w TAM Associati z Maurizio Milan
—
Architektura dla społeczności – Projekty ze współpracy z BURO MIlAN
Szpitale dające nadzieję
Uganda, Children’s Surgical Hospital – szpital chirurgii dziecięcej,
Rozbudowa Centrum Chirurgii Dziecięcej w Entebbe to jeden z najnowszych i najbardziej ambitnych projektów BURO Milan i TAM Associati, powstały na zlecenie organizacji Emergency i finansowany m.in. przez Fundację Renzo Piano. Centrum, usytuowane nad brzegiem Jeziora Wiktorii, to szpital nowej generacji: przyjazny dzieciom, zrównoważony energetycznie i całkowicie darmowy dla pacjentów. Architektura oparta jest na zasadach humanistycznych – naturalne materiały, przemyślana cyrkulacja powietrza, zieleń wkomponowana w przestrzeń szpitalną oraz bogata symbolika lokalna (m.in. formy inspirowane tradycyjną afrykańską architekturą). Obiekt jest nie tylko placówką medyczną, ale też wzorem zrównoważonego rozwoju w krajach Globalnego Południa.
zdjęcia: www.tamassociati.org, buromilan.com
Kościoły, ku integracji ludzi
Nowy kościół w Viareggio powstał w miejscu starej, zniszczonej świątyni z lat 70. i jest odpowiedzią nie tylko na potrzeby religijne, ale także społeczne tej robotniczej, często marginalizowanej dzielnicy. Kościół nie pełni wyłącznie funkcji religijnej — stanowi również centrum życia społecznego tej części miasta. Oprócz przestrzeni liturgicznych mieści sale katechetyczne, miejsca spotkań i rekreacji, a dzięki połączeniu z pobliskim parkiem stał się otwartym miejscem integrującym lokalną społeczność.
zdjęcia: buromilan.com
Inne projekty Tam Associati:
zdjęcia: www.tamassociati.org
Algeria, Centrum badań diabetologicznych
Uchodźcy saharyjscy mieszkają w obozach dla uchodźców w Algierii od 1975 roku i są niemal całkowicie zależni od pomocy humanitarnej. Najnowsze badania wykazały wzrost czynników ryzyka cukrzycy typu 2 (DMII) wśród uchodźców, takich jak niedożywienie, otyłość oraz siedzący tryb życia, częściowo związany z jakością dostępnej żywności oraz brakiem protokołów profilaktycznych, wczesnej diagnostyki i leczenia.
W odpowiedzi na tę sytuację TAM Associati zaprojektowało Saharyjską jednostkę diabetologiczną, która powstanie w obozach uchodźców saharyjskich w Rabouni, w Algierii.
zdjęcia: www.tamassociati.org
Sudan, Ośrodek kardiochirurgii
Centrum Salam jest prowadzone i zarządzane przez włoską organizację humanitarną Emergency. Ośrodek rozpoczął działalność kliniczną w kwietniu 2007 roku. „Salam” oznacza po arabsku pokój. Centrum oferuje bezpłatną opiekę medyczną pacjentom cierpiącym zarówno na wrodzone, jak i nabyte choroby serca.
Architektura dla społeczności migrujących
Casa Azul to niezwykły projekt architektoniczny, który ma jeden cel: tworzyć miejsca, które dają godne życie migrantom z Wenezueli i społeczności, które ich przyjmują. To nie tylko budynki, lecz cały „przepis” na przestrzenie, które wspierają ludzi w drodze – od punktów informacyjnych, przez biblioteki, sale do warsztatów artystycznych, aż po kuchnie wspólnotowe, ogrody czy strefy sportowe. Wszystko zaprojektowano modułowo, by można było dostosować układ i skalę do różnych lokalnych potrzeb i budżetów. Wykorzystuje lokalne materiały, system słoneczny i system zbierania deszczówki.
Casa Azul została pokazana na prestiżowej wystawie „Designing Peace” w Cooper Hewitt Smithsonian Design Museum w Nowym Jorku, gdzie prezentowano, jak architektura może budować pokój i poczucie bezpieczeństwa.
zdjęcie: tamassociati.org
Życie w cieniu konfliktów zbrojnych
zdjęcie: tamassociati.org
W Darfurze, w miastach El Fasher i El Geneina, powstają nowoczesne Centra Szkolenia Zawodowego, które mają zmienić życie tysięcy ludzi. To wspólna inicjatywa rządu Sudanu i niemieckiej współpracy rozwojowej GIZ. Ich celem jest stworzenie nowych perspektyw dla młodzieży, uchodźców i osób wewnętrznie przesiedlonych, którzy przez lata żyli w cieniu konfliktów.
Kompas wartości architekta
Wizyta w biurze TAMassociati była niezwykle silnym doświadczeniem.
Zobaczyliśmy projekty, które nie tylko odpowiadają na potrzeby funkcjonalne, ale przede wszystkim przynoszą nadzieję, godność i wsparcie dla najbardziej potrzebujących — uchodźców, osób zmagających się z chorobami psychicznymi czy społeczności żyjących w trudnych warunkach.
Ta wizyta wzruszyła nas głęboko, bo praca TAM uświadamia, że za betonem i szkłem, kryją się mosty łączące ludzi, leczące, odbudowujące i dające nadzieję.
Życzymy TAM Associati, nam samym i wszystkim architektom na świecie, aby nie zapominali o wartościach pracy architekta, i żeby w swojej pracy zawsze kierowali sie na pierwszym miejscu nie prestiżem, ale po prostu, – miłością do drugiego człowieka i planety.
zdjęcie: Slow Italia, Federica Benatti
english version:
„You cannot be an architect without continuous and humble study of reality, without conversations with the people who will live in a given place. A building is not an ornament – it maintains an ongoing dialogue with its surroundings. You have to pay attention to this scenery.” — Renzo Piano
In our recent article, we reflected on architecture as a catalyst for change and whether it can truly have a real impact on the problems of today’s world and its communities. The projects presented at the Venice Biennale, while often showcasing real and concrete solutions, can sometimes sound somewhat utopian to us.
However, there are initiatives like TAM Associati that truly restore our faith that we, as human beings, decide what we can do with our knowledge to improve the living conditions of others and thereby reduce inequalities in the world.
About TAM Associati
TAM Associati was founded in Venice in the late 1980s as a research group of architects, but it began operating as a design firm in 1996. Internationally, TAMassociati is known for its work on sustainable and socially just architecture. They have won numerous awards both in Italy and worldwide. Besides the European market, they mainly carry out their projects in Africa, the Middle East, and South America.
Our meeting with the founders
Our visit to the studio in Venice was incredibly moving and inspiring.
We didn’t expect to have the opportunity to speak with Maurizio Milan (from prestige studio Buro Milan) himself, an engineer and the closest collaborator of the absolute guru of architecture, Renzo Piano (one of the greatest contemporary architects, Pritzker Prize laureate, and author of many iconic buildings worldwide, including the Centre Pompidou in Paris, The Shard in London, and the New York Times headquarters in New York).
Maurizio gave us books, which we were able to get signed after the meeting.
We got to TAM thanks to Federica from the ArchiTour team, who regularly enriches our trips with her vast knowledge. Federica gave a short speech, recalling her time working for TAM. It was there that she embraced the values that now shape her design approach — the belief that architecture should primarily serve people, not just create spectacular forms.
TAM Associati & Buro MIlan Projects
Hospitals That Give Hope
Uganda, Children’s Surgical Hospital – The expansion of the Children’s Surgical Centre in Entebbe is one of the newest and most ambitious projects by BURO Milan and TAM Associati, commissioned by the organisation Emergency and funded partly by the Renzo Piano Foundation. Located on the shores of Lake Victoria, the centre is a new-generation hospital: child-friendly, energy-efficient, and completely free for patients. The architecture is based on humanistic principles — natural materials, thoughtfully designed air circulation, greenery integrated into the hospital environment, and rich local symbolism, including forms inspired by traditional African architecture. The facility is not only a medical centre but also a model of sustainable development in the Global South.
A church for community integration
The new church in Viareggio was built on the site of an old, dilapidated sanctuary from the 1970s and responds not only to the religious needs but also to the social needs of this working-class, often marginalized district. The church does not serve solely a religious function—it also acts as a center of social life for this part of the city. In addition to liturgical spaces, it houses catechetical rooms, meeting places, and recreational areas, and thanks to its connection with the nearby park, it has become an open space that integrates the local community.
Other Projects:
Algeria, Diabetology Research Centre
Sahrawi refugees have been living in refugee camps in Algeria since 1975, relying almost entirely on humanitarian aid. Recent studies have shown an increase in risk factors for type 2 diabetes (DMII) among refugees, such as malnutrition, obesity, and a sedentary lifestyle, partly due to the quality of available food and the lack of prevention protocols, early diagnosis, and treatment.
In response, TAMassociati designed the Sahrawi Diabetology Unit to be built in the Sahrawi refugee camps in Rabouni, Algeria.
Sudan, Cardiac Surgery Centre
The Salam Centre is run and managed by the Italian humanitarian organization Emergency. The centre started clinical activities in April 2007. “Salam” means peace in Arabic. The centre offers free medical care to patients suffering from both congenital and acquired heart diseases.
Architecture for Migrant Communities
Casa Azul is an extraordinary architectural project with one goal: to create dignified spaces for migrants from Venezuela and the communities that host them. It’s not just buildings but a whole “playbook” of spaces that support people on the move — from information points, libraries, and art workshop rooms to communal kitchens, gardens, and sports areas. Everything is designed modularly, so the layout and scale can be adapted to different local needs and budgets. It uses local materials, solar energy systems, and rainwater harvesting.
Casa Azul was showcased at the prestigious “Designing Peace” exhibition at the Cooper Hewitt Smithsonian Design Museum in New York, demonstrating how architecture can build peace and a sense of security.
Life in the Shadow of Armed Conflicts
In Darfur, in the cities of El Fasher and El Geneina, modern Vocational Training Centres are being built to change the lives of thousands. This is a joint initiative of the Sudanese government and the German development cooperation GIZ. Their aim is to create new opportunities for youth, refugees, and internally displaced people who have lived for years in the shadow of conflict.
Architect’s Compass of Values
Visiting the TAMassociati office and meeting with Maurizio was an incredibly powerful experience.
We saw projects that not only meet functional needs but, above all, bring hope, dignity, and support to the most vulnerable — refugees, people struggling with mental illness, and communities living in difficult conditions.
This visit deeply moved us because TAM’s work shows that behind the concrete and glass are bridges connecting people — healing, rebuilding, and giving hope.
We wish TAM Associati, Buro Milan office and all architects worldwide to never forget the true values of architecture, and always put first not prestige, but simply — love for fellow human beings and the planet.
W 2025 zaplanuj i zaproś swoich architektów na kilkudniową podróż doświadczeniową ze Slow Italia.
